GÖRÜŞ: Savunma Sanayisinde Yerlileşme Nereye Gitmeli?

Yerlilik oranının değeri ve sınırı

Türk savunma sanayisi son yıllarda yerlilik oranını önemli ölçüde artırdı ve bunu bir başarı göstergesi olarak kullandı — haklı olarak. TRT Haber'in aktardığına göre savunma ve havacılık ihracatı temmuz 2026'da 1,12 milyar dolara, 12 ayda 11,2 milyar dolara ulaştı; bu, artan yerlileşmenin de sonucu.

Ama tek başına "yüzde" bir tuzak taşır: bir platform kütlece ya da maliyetçe yüksek oranda yerli olup, işlevsel olarak en kritik bileşeninde dışa bağımlı kalabilir. Gövde, kablolama, oturma grubu yerli olabilir; ama motor, belirli bir çip, kripto modülü ya da güç elektroniği ithalse, o platform bir ihracat izni ya da ambargo kararıyla durabilir.

"Kritiklik" ekseni

Yerlileşmeyi iki eksende düşünmek gerekiyor:

Eksen	Soru	Örnek
Nicelik	Platformun yüzde kaçı yerli?	Gövde, kablo, trim, basit mekanik
Kritiklik	Hangi alt sistem olmadan platform çalışmaz ve bu bize mi ait?	Motor/güç grubu, güç elektroniği, sensör, kripto, yazılım

İkinci eksen, birincisinden daha zor ve daha pahalı — ama gerçek stratejik bağımsızlık orada.

Nereye odaklanmalı?

1. Tahrik ve güç. Kara ve deniz platformlarının güç grubu, elektrik motoru ve güç elektroniği. Sivil otomotivle ortak taban kurulabilir. Bkz. savunma ihracatında sıradaki hedef motor olmalı ve hibrit askeri araç nedir.
2. Enerji depolama. Sessiz hareket, İHA ve taşınabilir güç için askeri batarya. Bkz. askeri araçlarda sessiz hareket.
3. Sensör ve kripto. Görüntüleme, radar bileşenleri, güvenli haberleşme.
4. Yazılım ve entegrasyon katmanı. Görev bilgisayarı, otonomi, elektronik harp yazılımı.

Bizim önerimiz

• Metriği ikiye ayır: "yerlilik oranı" yanında "kritik alt sistemlerde bağımsızlık haritası" yayınla ve hedefle. Hangi alt sistemde tam yerli, hangisinde tek dış kaynak, hangisinde çok kaynak?
• Milli Yetkinlik Hamlesi'ni kritik çekirdeğe odakla. SSB'nin ekosistem yaklaşımı, dağınık parça yerlileştirmesinden çok az sayıda kritik alt sistemde tam bağımsızlığa yönlendirilmeli.
• Çift kullanımı planla. Motor, güç elektroniği ve batarya çekirdeğini sivil sanayiyle ortak ölçeklendir.

Neden bu karşı görüşe katılmıyoruz

• Muğlaklık çözülebilir. Kritik alt sistem listesi teknik olarak tanımlanabilir bir şeydir; NATO ülkeleri de benzer "kritik teknoloji" listeleri tutar.
• İhracat argümanı çift taraflı. Bazı pazarlar batılı bileşen isterken, bazı pazarlar tam da "üçüncü ülke iznine takılmayan" sistem istediği için Türk ürününü seçiyor. Yerli çekirdek, bu ikinci pazarı büyütür.
• "Yeterince yerli" tanımı kayıyor. Bugün güvenilir sayılan tedarik, yarın bir siyasi kararla kesilebilir; son yılların deneyimi bunu gösterdi.
• İsraf değil önceliklendirme. Öneri "her vidayı yerli yap" değil; az sayıda gerçekten kritik alt sistemde tam bağımsızlık.

Türkiye açısından sonuç

Yerlilik oranı bir yolculuğun kilometre taşı; varış noktası değil. Sıradaki hedef, sayıyı büyütmek değil, platformu ayakta tutan kritik çekirdeği — motor, güç, sensör, kripto, yazılım — tümüyle millileştirmek. Bu, YENİ Parti'nin savunduğu milli yetkinlik anlayışının özü.

Sonuç

Yerlileşmede sıradaki soru "yüzde kaç" değil, "hangi kritik alt sistemde kimseye bağımlı değiliz" olmalı.